Zakażenie lambliami

Częstość zakażenia w Polsce wynosi ok. 10% u ludzi dorosłych a u dzieci nawet do 50%. Należy do najczęstszych pierwotniakowych zakażeń.

Źródłem zakażenia może być człowiek lub zwierzęta.

Do zakażenie dochodzi drogą doustną poprzez zanieczyszczoną cystami lamblii żywność, wodę lub bezpośrednio od osoby zakażonej. Cysty mogą być przenoszone mechanicznie przez owady, zwłaszcza muchy. Cysty lamblii w przewodzie pokarmowym człowieka przekształcają się w formę dojrzałą, bardzo ruchliwą, która posiada zdolność do przyczepiania się do nabłonka jelitowego za pomocą tzw. tarczy przyssawkowej i następnie rozmnażają się przez podział. Ich duża ruchliwość pozwala lambliom na przedostanie się do dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego, w których może wywołać stan zapalny. Wydalana jest ona wraz z kałem w postaci cyst, które są bardzo odporne na czynniki atmosferyczne i umożliwiają rozprzestrzenianie zakażenia poprzez cząstki kału przenoszone bezpośrednio do ust.
W dużej części przypadków zakażenie tym pasożytem jest bezobjawowe. Jeśli pojawią się dolegliwości, to mogą one mieć bardzo szeroką skalę i dotyczyć mogą nie tylko układu pokarmowego. Chorzy skarżą się na: wzdęcia brzucha, nudności, uporczywe biegunki, stany podgorączkowe, bóle brzucha, skórne reakcje w postaci wysypek i świądu skóry. W przypadkach o ciężkim przebiegu spotkać można zespół złego wchłaniania z utratą masy ciała i niedokrwistość.

Zarówno trpfozoity jak i cysty wydalane są z kałem. Zaraźliwość utrzymuje się przez cały okres wydalania cyst z kałem.

Biorąc pod uwagę duże rozprzestrzenienie pierwotniaka w środowisku zewnętrznym i dużą liczbę nosicieli, można sądzić, że odporność jest powszechna. Przypadki objawowe lambliozy mogą być zależne od namnożenia dużej ilości pasożyta, znajdującego sprzyjające warunki rozwoju, np. w związku ze zmianami błony śluzowej i zaburzeniami czynnościowymi jelita cienkiego, ze zmianami zapalnymi pęcherzyka żółciowego, ze współistnieniem innej robaczycy przewodu pokarmowego itp.

Inwazja występuje endemicznie na całym świecie, z przewagą krajów tropikalnych i subtropikalnych. W Stanach Zjednoczonych średni odsetek inwazji wynosi 3,8%, z wahaniami w poszczególnych stanach od 0 do 9,6%. W Polsce odsetek osób zarażonych lambliami ocenia się na 4-6%; jest najwyższy wśród dzieci w wieku 0-3 lat (9,3 %) i u dzieci w wieku szkolnym (5,3%); u dorosłych wynosi 2-4%. W zakładach dziecięcych (internaty, żłobki, domy dziecka) i innych środowiskach o złym stanie sanitarno-higienicznym występują niekiedy lokalne epidemie lambliozy, obejmujące ok. 80-90% dzieci i personelu. W Stanach Zjednoczonych notowano epidemie lambliozy o charakterze zatrucia pokarmowego, związane z piciem zanieczyszczonej lambliami wody. L. intestinalis może stanowić przyczynę „biegunek podróżnych”.

Inwazjologiczne znaczenie dla ludzi w przypadku tego pasożyta, oprócz zanieczyszczonego cystami środowiska zewnętrznego, mają nie tylko zarażone zwierzęta towarzyszące (szczególnie młode koty i psy w wieku do 2 roku życia), lecz również zwierzęta dzikie (np. bobry), które są często bezobjawowymi siewcami cyst giardii.

Podejrzenie lambliozy mogą nasuwać przewlekające się i nietypowe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Trofozoity można wykryć w preparatach sporządzonych ze świeżego kału pobranego w czasie biegunki lub po podaniu środka przeczyszczającego. Cysty wykrywa się w kale uformowanym, najczęściej w preparatach z bezpośredniego rozmazu i kroplą płynu Lugola. Badania należy powtórzyć kilkakrotnie w odstępach kilkudniowych. Najlepiej wykrywa się lamblie w preparatach bezpośrednich z osadu świeżo pobranej treści dwunastniczej i żółci.

Przewlekłej inwazji sprzyjają również: dieta obfita w węglowodany u dzieci jak i dorosłych, zmiany błony śluzowej i zaburzenia czynnościowe jelita cienkiego, zmiany zapalne  dróg żółciowych.